ՀՀ ԳԱԱ Բուսաբանության ինստիտուտի Վանաձորի բուսաբանական այգին հիմնադրվել է 1936 թ.-ին, Վանաձոր գետի գեղատեսիլ կիրճում` 12 հա մակերեսով, 1400-1450 մ բարձրության վրա։ Վանաձորի կլիման մեղմ է, բարեխառն անտառային տիպի։ Գոյության ավելի քան 80 տարիների ընթացքում ստեղծվել է արժեքավոր ծառաբույսերի հարուստ հավաքածու՝ շուրջ 590 տեսակ, որոնք պատկանում են 140 ցեղի և 47 ընտանիքի: Ծառաբույսերի մոտ 80%-ը ցրտադիմացկուն են և հեռանկարային: Վանաձորի բուսաբանական այգին աչքի է ընկնում հատկապես ասեղնատերևավորների հարուստ բազմազանությամբ՝ Մայրի, Եղևին, Եղևնի, Կենի, Խեժափիճի, Գետնանոճի, Մետասեքվոյա, Սեքվոյադենդրոն և այլ: Վերջինս համարվում է աշխարհի ամենաբարձրահասակ և երկարակյաց ծառատեսակներից մեկը, որը Հայաստանում հանդիպում է միայն Վանաձորի բուսաբանական այգում և Ստեփանավանի դենդրոպարկում: Այգում աճում է նաև ՀՀ բույսերի Կարմիր գրքում գրանցված հետևյալ տեսակները՝ Արջատխլենի և Կենի հատապտղային: Մեծ է այգու դերը գիտակրթական, գեղագիտական ​​առումով։ Պարբերաբար անցկացվում են էքսկուրսիաներ դպրոցականների համար։ Վանաձորի բուսաբանական այգին գտնվելով լեռնային անտառային գոտում, աչքի է ընկնում բազմաթիվ հազվագյուտ, արժեքավոր և բարձր գեղազարդ բույսերով, որի շնորհիվ այն դարձել է Վանաձոր քաղաքի բնակիչների, ինչպես նաև զբոսաշրջիկների ու հյուրերի սիրելի հանգստի վայրը։

Իմ կյանքի մի մասնիկ, իմ սիրելի <<անտառ>>։
Վանաձորի այգում է անցել իմ ամառային հանգստի մի մասը տարիներ շարունակ։ Իմ սիրելի վայրն է, որտեղ դեռ վաղ հասակից խաղացել եմ, վայելել բնությունը և ուղղակի ապրել եմ իմ սիրելի անտառում։ Ասում են նորածին ժամանակ էլ ամենահանգիստը հենց այս այգում եմ քնել։

Այնքան պատմություններ կան, այնքան սիրելի ու հիշվող օրեր, որ ինձ մայրիկս է պատմել, բայց ամենակարևորը, որ իմ մայրիկի պապիկն է տնկել բազմաթիվ ծառեր այգու գեղեցիկ պուրակներում։

4-5-րդ դասարան

Բովանդակությունը՝

Առաջարկում եմ դիտել ֆիլմ՝  The Greatest Treasure և պատասխանել հարցերին։

• What did you understand?
• I understood that there is nothing more precious than a friend.
• Do you agree with the moral of the story?
• Yes
• Do you have a friend or friends?
• Yes, I have
• What do you value in your friends?
• Loyalty, kindness, intelligence.
• Write about your best friend.
• My best friend is my family. But I will tell you about my own sister. Her name is Eva, she is three years old, I take her to the yard every day, we do everything together and I think it will be like this until the end of my life. I love my family.

Առաջարկում եմ կարդալ, Ընտրեք այս տեքստերից մեկը, կարդացեք, դասարանում կքննարկենք։

A fox and a stork were friends. One day, the fox invited the stork for lunch. The stork, very happy, arrived at the fox’s home on time. The fox served soup in bowls. The stork, unable to drink the soup with her beak, watched the fox lap it up quickly. She felt very sad and went home hungry.

A few days later, the stork invited the fox to her home for dinner. The fox also arrived on time. The stork served soup in a narrow-mouthed vessel. She easily drank the soup by inserting her beak into the container, but the fox couldn’t drink it. He felt very sad and went home hungry.

Задание 1: Прочитай и ответь на вопросы.

На экскурсии
Когда Лена и бабушка подходили к школе, они услышали весёлый смех. Это ученики перед экскурсией в Третьяковскую галерею играли во дворе.
В музее было много народу, особенно школьников, у которых начались каникулы.
— Сколько вас? — обратилась Анна Михайловна к старосте класса.
— С Леной пятнадцать, — ответила Наташа.
Анна Михайловна хорошо знала и любила русских художников, поэтому они осматривали музей без экскурсовода. Она сама вела экскурсию и рассказывала о картинах Левитана, Репина, Шишкина и других художников.

Задание 2: Ответь на вопросы.

1. Расскажи, куда пошли на экскурсию ученики.
   Учники отправились на экскурсию в Третьяковскую галерею.
2. Кто вёл экскурсию?
   Экскурсию вела Анна Михайловна.
3. О каких художниках узнали ребята?
   Ребаята узнали О картинах Левитана, Репина, Шишкина и других художников.
4. Найди в Интернете названия двух-трёх известных картин из Третьяковской галереи.
   Серов «Девочка с персиками» (1887)
   «Девятый вал» Айвазовского (1850)

Запомни!

где? куда? откуда?
в зоопарке в зоопарк из зоопарка
в школе в школу из школы
в Москве в Москву из Москвы

Задание 3: Придумай предложения по образцу.
Образец: Мы поедем (куда?) в Москву.
Мы приехали (откуда?) из Москвы.

Мы поедем (куда?) в Музей. Мы пойдем в Музей․
Мы приехали (откуда?) из Музея.

Запомни!

Лежит (где?) в парте, на парте.
Играю (где?) во дворе.

Иду (куда?) во двор.
Пишу (где?) на доске, в тетради.
Смотрю (куда?) на доску, в тетрадь.

Задание 4: Отгадай загадки.

1) Начни с буквы к: коньки
Льётся речка —
Мы лежим.
Лёд на речке —
Мы бежим.
2) Начни с буквы м:Медведь
Кто в лесу глухом живёт,
Неуклюжий, косолапый?
Летом ест малину, мёд,
А зимой сосёт он лапу.
3) Начни с буквы п:Пять
Чем вы можете гордиться?
Только лишь оценкой ….
4) Начни с буквы х:Холодильник
В нашей кухне
Круглый год
Дед Мороз
В шкафу живёт.

Задание 5: Вспомни и напиши слова с ь.
Название летнего месяца: Июнь, Июль
Название времени года: Осень
Название части суток: день, ночь

Задание 6: Поставь слово в правильную форму.
(лес) Я очень люблю гулять в лесу.
(поляна) На этой поляне росли белые грибы.
(кусты) Дети собирали малину с кустов.
(дорога) Лесная дорога была неширокая.

Задание 7: Измени буквы в словах и получи новые слова.

Рука — Река

Гиря — Гора

Мошка — Кошка

Забор — Зебра

Երկրագնդի արտաքին պինդ շերտը, որի վրա մենք ապրում ենք, կազմված է զանազան նյութերից՝ ավազից, կավից, խճից, քարից և այլն: Այդ բոլորը ապարներ են: Կավիճը, որով մենք գրում ենք կամ նկարում, նույնպես ապար է: Ապարներ են նաև մեզ ծանոթ բազալտը և տուֆը, որոնք օգտագործում են տարբեր շենքեր կառուցելու համար: Երկրի ընդերքում թաքնված են բազմատեսակ  ապարներ ու հանքային նյութեր, որ մարդիկ  օգտագործում են տարբեր կարիքների համար: Ապարների այն տեսակները, որոնք մարդն օգտագործում է զանա­զան նպատակներով, կոչվում են օգտակար հանածոներ: Օգտա­կար հանածոները լինում են մետաղային, վառելիքային, շինարարա­կան:

Մետաղային օգտակար հանածոները ձուլում  են և ստանում են տարբեր մետաղներ: Այդ հանածոներից է երկաթի հանքաքարը: Դրանից ձուլում են թուջ (չուգուն) և պողպատ, որոնցից էլ պատրաստում են խողովակ, ավտոմեքենա, տրակտոր, նավ, հաստոց և այլն:
Մետաղներ են նաև պղինձը, ալյումինը, ոսկին, արծաթը, որոնք տարբեր գույնի են:
Ոսկին և արծաթը թանկարժեք մետաղներ են:
Վառելիքային հանածոներից են նավթը, քարածուխը, այրվող գազը, տորֆը: Սրանք այն օգտակար հանածոներն են, որոնցից ջերմություն և էլեկտրաէներգիա են ստանում: Առանց վառելիքի չեն կարող աշխատել ավտո­մեքենաները, տրակտորները, ինքնաթիռները: Վառելիքից ստացված էլեկտրաէներգիայի շնորհիվ աշխատում են գործարաններն ու ֆաբրիկաները:  Վառելիքով ձմռանը տաքացվում են մեր բնակարանները:
Շինանյութերը մարդու կողմից շինարարության մեջ օգտագործվող ապարներն են: Դրանցից են տուֆը, բազալտը, գրանիտը, մարմարը, ավազը, խիճը:
Տուֆը թեթև և շատ դիմացկուն շինանյութ է: Այն լինում է տարբեր գույնի: Տուֆից կառուցվում են բնակելի շենքեր: Տուֆը Հայաստանում ամենաշատ օգտագործվող շինաքարն է:Պետք է միշտ հիշել, որ օգտակար հանածոների պաշարները բնության մեջ անսպառ չեն, և անհրաժեշտ է խնայողաբար օգտագործել դրանք:
Հայաստանում հանդիպող օգտակար հանածոներից են պղինձը, ոսկին, երկաթը, քարաղը, տուֆը, բազալտը, մարմարը, փիրուզը, օբսիդիանը և այլն:

Առաջադրանք
Խմբավորի՛ր  օգտակար հանածոները.
պղինձ, կավ, մարմար, ոսկի, նավթ, ավազ, ալմաստ, կրաքար, զմրուխտ, քարածուխ, արծաթ, տուֆ,  բնական գազ, փիրուզ, երկաթ, բազալտ, այլումին, օպալ

շինանյութ                 վառելիք                մետաղ     թանկարժեք քար      

https://youtube.com/watch?v=K0QOl7nu8Sg%3Fstart%3D214%26feature%3Doembed

Բնապահպանական քննարկում

Հարգելի՛ սովորողներ, ընկերների և ընտանիքի անդամների հետ դիտում եք օզոնային շերտի մասին պատմող բնագիտական մուլտֆիլմը: Ձեր կարծիքը գրում եք   Ձեր բլոգում

• ի՞նչ վտանգ է ներկայացնում մարդու ոչ խելացի վարքագիծը
• ի՞նչն է վնասում օզոնային շերտին
• ի՞նչ սովորեցրեց մուլտֆիլմը
• ինչպե՞ս պաշտպանել օզոնային շերտը և ի՞նչու:

• Ի՞նչ գիրք ես կարդում(վերնագիրը, հեղինակի անունը):
  Ես կարդացել եմ <<Թոմ Ֆլեթչերի Տոնազավրը և ձմռան կաղարդը>> գրքի 59 էջ։
• Քեզ դուր եկած ամենահետաքրքիր հատվածը կամ արտահայտությունը:
  Ես չունեմ առանձնացրած հատված ամբողջնինձ շատ դուր եկավ։
• Առանձնացրո՛ւ հերոսներին, նկարագրի՛ր և բնութագրի՛ր նրանց:
  Վիլյամ Դեդևանը-նա շատ է սիրում ուտել իր հայրիկի պատրաստած բլիթները։
  Բրենդա Վաթերը-Նա շատ թիթիզ է։
  Փամելա Վաթերը-նա Բրենդայի մայրիկին է, բաժանվել է իր ամուսնուց և ամուսնացե Բոբի հետ։
  Բոբ դեդեևանը-նա մի փոքր խելագար է։
  Տոնազավրը-նա բարի է։
  Ձմեռ պապը-նա բարի է։
  Էլֆերը-նրանք ծիծաղելի, հետաքրքիր և աշխատասեր են։
  Բարրի Վաթերը,
  Ձմռան կախարդը։
• Գրի՛ր կարծիք կարդացածդ գրքի մասին:
  Գիրքը հետաքրիր էր։
• Կարդացածդ գիրքը ներկայացրո՛ւ  ռադիոնութի կամ տեսանյութի միջոցով:

	Կեղծանուն	Անուն ազգանուն
1	Ղևոնդ Ալիշան	Քերովբե Ալիշանյան
2	Գևորգ Էմին	Կարլեն Մուրադյան
3	Ակսել Բակունց	Ալեքսանդր Թևոսյան
4	Համո Սահյան	Հմայակ Գրիգորյան
5	Վահան Տերյան	Վահան Տեր Գրիգորյան
6	Համաստեղ	Համբարձում Կելենյան
7	Նաիրի Զարյան	Հայաստան Եղիազարյան
8	Րաֆֆի	Հակոբ Մելիք Հակոբյան
9	Պերճ Պռոշյան	Հովհաննես Տեր Առաքելյան
10	Սահակ Պարթև	Պարթև Պահլավունի Մամիկոնյան
11	Դերենիկ Դեմիրճյան	Դերենիկ Դեմիրճօղլյան
2	Հովհաննես Շիրազ	Օնիկ Կարապետյան
13	Նար Դոս	Միքայել Հովհաննիսյան
14	Շիրվանզադե	Ալեքսանդր Մովսիսյան
15	Կոմիտաս	Սողոմոն Սողոմոնյան
16	Ստեփան Զորյան	Ստեփան Առաքելյան
17	Պարույր Սևակ	Պարույր Ղազարյան
18	Խաչիկ Դաշտենց	Խաչիկ Տոնոյան
19	Ռուբեն Սևակ	Ռուբեն Չիլինկիրյան
20	Լևոն Շանթ	Լևոն Սեղբոսյան
21	Ծերենց	Հովսեփ Շիշմանյան
22	Շահան Շահնուր	Շահնուր Քերեսթեճյան
23	Խնկո Ապեր	Աթաբեկ Խնկոյան
24	Գուրգեն Մահարի	Գուրգեն Աճեմյան
25	Միսաք Մեծարենց	Միսաք Մեծատուրյան
26	Զահրատ	Զարեհ Սիմոն Յալտըզճյան
27	Սիամանթո	Ատոմ Յարճանյան
28	Զապել Եսայան	Զապել Հովհաննիսյան
29	Ինտրա	Տիրան Ճրաքյան
30	Հակոբ Օշական	Հակոբ Քյուֆեճյան
31	Թլկատինցի	Հովհաննես Հարությունյան
32	Սիպիլ	Զապել Ասատուր (օրիորդական՝ Զապել Խանճջան)
33	Մուրացան	Գրիգոր Տեր Հովհաննիսյան
34	Գամառ Քաթիպա	Ռափայել Պատկանյան
35	Մուշեղ Իշխան	Մուշեղ Ճենտերեճյան
36	Դանիել Վարուժան	Դանիել Չպուգքյարյան
37	Գարեգին Բես	Գարեգին Սարինյան
38	Սարմեն	Արմենակ Սարգսյան
39	Պետրոս Դուրյան	Պետրոս Զըմպայան
40	Մկրտիչ Արմեն	Մկրտիչ Հարությունյան
41	Մկրտիչ Կորյուն	Կորյուն Մկրտչյան
42	Զարզանդ Դարյան	Զարզանդ Մովսիսյան
43	Հմայակ Սիրաս	Հմայակ Ոսկանյան
44	Վահե Քաչա	Վահե Խաչատրյան
45	Աշոտ Շայբոն	Աշոտ Գասպարյան
46	Ջիվանի	Սերոբ Լևոնյան
47	Հավասի	Արմենակ Մարկոսյան
48	Շերամ	Գրիգոր Տալյան
49	Սայաթ-Նովա	Հարություն Սայադյան
50	Լեո	Առաքել Բաբախանյան
51	Մովսես Արազի	Մովսես Հարությունյան
52	Գեղամ Սարյան	Գեղամ Բաղդասարյան
53	Երուխան	Երվանդ Սրմաքեշխանլյան
54	Ատրպետ	Սարգիս Մուբայաջյան
55	Մուշեղ Գալշոյան	Մուշեղ Մանուկյան
56	Հրաչյա Քոչար	Հրաչյա Գաբրիելյան
57	Լեռ Կամսար	Արամ Տեր Թովմաղյան
58	Զարեհ Որբունի	Զարեհ Էոքսյուզյան
59	Վահե Վահյան	Սարգիս Աբդալյան
60	Եղիշե Չարենց	Եղիշե Սողոմոնյան
61	Մայքլ Առլեն	Տիգրան Գույումճյան
62	Անրի Թրուայա	Լևոն Թորոսյան
63	Ազատ Վշտունի	Կարապետ Մամիկոնյան
64	Թոնդրակ	Սմբատ Հովհաննիսյան
65	Կարապետ Սիտալ	Կարապետ Շահինյան